نشریه انجمن علمی روانشناسی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مشاوره، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران

2 گروه روان‌شناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران

3 گروه روان‌پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، ایران

10.22034/ijfp.2021.245576

چکیده

تصویر ذهنی از بدن و رضایت زناشویی یکی از مهم ترین مسائل روانشناختی زنان است. نگرش منفی یا مثبت زنان نسبت به تصویر ذهنی از بدن خود بر روابط زناشویی آنان تاثیر دارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی اثربخشی هیپنوتیزم درمانی شناختی بر تصویر بدنی و رضایت زناشویی زنان بود. روش: طرح پژوهش نیمه آزمایشی و از نوع پیش آزمون ـ پس آزمون- پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل زنان مراجعه کننده به مرکز مشاوره التیام بابلسر بود و تعداد 22 نفر به روش نمونه گیری دردسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند (هر کدام 11 نفر). ابزار پژوهش مقیاس تصویر بدنی لیتلتون (BICI) و رضایت زناشویی انریچ (ESQ-47) بود. داده ها با استفاده از روش کوواریانس تحلیل شد. یافته ها: نتایج حاصل از تحلیل کوواریانس نشان داد که هیپنوتیزم درمانی شناختی در افزایش رضایت زناشویی (001/0P<92/17=F) و وبهبود تصویر  بدن (005/0P<962/8=F) زنان موثر می باشد. نتیجه گیری می شود که به روش هیپنوتیزم درمانی شناختی می توان از طریق حذف باورهای نادرست، به افزایش دقت و تمرکز، آگاهی و به تبع آن به افزایش رضایت زناشویی و اصلاح تصویر بدنی زنان اقدام نمود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effectiveness of cognitive hypnosis therapy on women's body image and marital satisfaction

نویسندگان [English]

  • Kobra Janbaz Fereydooni 1
  • Saeideh Bazzazian 2
  • Mehdi Pourasghar 3
  • Jafar Pouyamanesh 2

1 Department of Counseling, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran

2 Department of Psychology, Abhar Branch, Islamic Azad University, Abhar, Iran

3 Department of Psychiatry, Faculty of Medicine, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Iran

چکیده [English]

This study aimed to investigate the effectiveness of cognitive hypnosis therapy on the body image and marital satisfaction of women. The study's design was of type of quasi-experimental and pre-test-post-test-follow-up with the control group. The statistical population included all women referred to one of the counselling centers of  Babolsar. 22 women were selected by available sampling method and according to inclusion criteria and assigned to experimental and control groups randomly (11 subjects for each group). The experimental group individually received cognitive hypnosis therapy for 11 ninety minutes weekly sessions, while the control group did not receive any intervention during this period. Both groups answered the Littleton Body Image Scale (BICI) and Enrich Marital Satisfaction questionnaire (ESQ-47) in three stages of pre-test, post-test, and follow-up. The collected data were analyzed using the covariance analysis statistical method and the Ben Ferroni post hoc test. The results of covariance analysis showed a significant difference between body image and marital satisfaction scores in post-test and follow-up stages of both experimental and control groups and cognitive hypnosis therapy resulted in increasing marital satisfaction and improving women's body image and after two months the results were consistent. Therefore, based on the findings of the present study, the use of cognitive hypnosis therapy can be suggested as a suitable and effective treatment method in individual, familial, and couples counseling.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cognitive hypnosis therapy
  • Marital Satisfaction
  • Body image
  • Women
آبرین، م.، زمستانی، م.، ربیعی، م.، و باقری، ا.ه. (1396). کارایی هیپنوتراپی شناختی رفتاری بر اختلال بدشکلی بدن: مطالعه موردی. مجله روان‌پزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 23، 407-397.
اخوان اکبری، پ.، و حسین‌زاده, م. (1391). تاریخچه و سیر تحول هیپنوتیزم. اولین همایش ملی علمی پژوهشی دانشجویی قران پژوهی و طب اردبیل، دانشگاه علوم پزشکی، 19 شهریور 1391.
افضلی، ع.، و فرخزادیان، ع. (1397). بررسی اثربخشی درمان فراشناختی (MCT) در تغییر سطح رضایت جنسی، رضایت زناشویی و نگرانی از تصویر بدنی (BICI) در کارمندان زن متأهل مبتلا به افسردگی. روانشناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار)، 16، 121-113.
براتی، ه.، و باقری کیان، آ. (1398). بررسی نقش واسطه‌ای تعارض کار- خانواده در رابطه بین ویژگی شخصیتی کنشور و رضایت زناشویی. مجله روانشناسی خانواده، 6 ، 28-15.
بنی فاطمه، ح.، و طاهری تیمورلویی، ط. (1388). تعیین عوامل اجتماعی فرهنگی مرتبط با میزان رضایت از زندگی زناشویی در میان زنان متأهل آذرشهر. جامعه ‌شناسی، 2، 29-7.
بیرامی، م.، فهیمی اکبری، ا.، و امیری پیچاکلایی، ا. (1391). پیش‌بینی رﺿﺎﻳﺖ زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ ﺑﺮ اﺳﺎس سبک‌های دل‌بستگی و مؤلفه‌های ﺗﻤﺎﻳﺰﻳﺎﻓﺘﮕﻲ. مجله‌ اﺻﻮل ﺑﻬﺪاﺷﺖ رواﻧﻲ، 14، 77-64.
پیرایرانی، س.، سلیمانخانی، ح.، معتمدی شلمزاری، ع.، و صیاد، س. (1397). اثربخشی هیپنوتیزم‌درمانی شناختی در کاهش افکار مزاحم، اجتناب، بیش برانگیختگی و
 
     شدت درد در زنان مبتلا به سرطان پستان. دو فصلنامه روانشناسی معاصر، 2، 108-99.
تابان، م.، دولتشاهی، ب.، افتخار، م.، و پوزشهباز، ع. (1395). رابطه رضایتمندی زناشویی زوجین با ویژگی‌های جمعیت‌شناختی در جمعیت منتخب تهرانی سال 95. نشریه پرستاری و مامایی، 94، 63-48.
تکتم جان نثاری، ن.، شهیدی، ش.، خادمی، ع.، ایمانی، س.، و گنجویان، م.ص. (1393). مقایسه نگرانی درباره تصویر بدنی و حرمت خود بین نوجوانان مبتلا به اسکولیوز بدون بریس، تحت درمان بریس و نوجوانان عادی. روانشناسی معاصر، 9، 28-17.
ثنایی، ب.، علاقبند، س.، فلاحتی، ش.، و هومن، ع. (۱۳۹۲)، مقیاس‌های سنجش خانواده و ازدواج. تهران: انتشارت بعثت.
 جوادی، ب.، افروز، غ.، حسینسان، س.، آذربایجانی، م.، و غلامغلی لواسانی، م. (1394). اثربخشی آموزش مهارت‌های ارتباطی و تعاملات عاطفی با رویکرد ارزش‌های دینی بر رضایت زناشویی. مجله روانشناسی خانواده، 2، 3-14.
ذوالفقاری، م.، مولوی، ح.، کجباف، م. ب.، و صالح‌زاده، م. (1390). اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر میزان اختلالات جنسی زنان. مطالعات روان‌شناختی، 7، 32-11.
رجایی، ف.، و عشقی، ر. (1396). تأثیر هیپنودرمانی شناختی رفتاری بر بهبود اضطراب و عملکرد جنسی بیماران مبتلا به واژینیسموس. مجله روانشناسی بالینی، 9، 22-6.
رقیبی، م.، و صنعت‌نما، م. (1398). اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌مدار بر کاهش دل‌زدگی زناشویی زوجین و تصویر بدنی زنان. سلامت جامعه، 13، 32-21.
سلیمانیان، ع. ا. (۱۳۷۳). بررسی تفکرات غیرمنطقی بر رضایت زناشویی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت‌معلم.
سهرابی، ف.، پاشا، ر.، نادری، ف.، عسگری، پ.، و احتشام‌زاده، پ. (1396). بررسی میزان اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر نمایه توده بدنی و خودپنداره افراد با اضافه‌وزن. مجله علوم تغذیه و صنایع غذایی ایران، 12، 51-43.
شمسی سولاری، م.، و مولوی، ح. (1399). تأثیر شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر توانایی کنترل وزن, رضایت از تصویر بدنی و رضایت از زندگی در زنان مبتلا به چاقی شهر اصفهان. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی، 21، 24-14.
عابدی، ا.، مسیبی، ع.، و عریضی، ح. ر. (۱۳۹۲)، فراتحلیل اثربخشی مداخلات روان‌شناختی به‌صورت گروهی بر میزان رضایت زناشویی: (ایران ۱۳۸۳-۱۳۸۹). فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 3، 21-1.
عطار، س.، بهنیا اصل، ف.، حیدری، ز.، و محمودی، ن. (1399). بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری (CBT) برافزایش صمیمیت جنسی و کاهش نگرانی از تصویر بدن در زنان دارای اختلال کارکرد جنسی (بی‌میلی جنسی) مراجعه‌کننده به مراکز مشاوره شهر شیراز. مجله پیشرفت‌های نوین در علوم رفتاری، ۴۳، 25 -13.
فانی سبحانی، ف.، خلعتبری، ج.، و رحمتی، ص. (1397). اثربخشی درمان شناختی رفتاری مبتنی بر تصویر بدن بر رضایت جنسی و سازگاری زناشویی زنان نابارور. روان‌شناسی کاربردی، 12، 46-25.
فرحزادی، م.، مداحی، م. ا.، و خلعتبری، ج. (1396). مقایسه‌ی اثربخشی گروه‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد و گروه‌درمانی شناختی-رفتاری بر نارضایتی از تصویر بدنی و حساسیت بین‌فردی زنان دارای نارضایتی از تصویر بدنی. پژوهش‌های روان‌شناسی بالینی و مشاوره (مطالعات تربیتی و روان‌شناسی)، 7، 86-69 .
فکرت، ف.، ابراهیمی‌نژاد، غ.، و رضوی نعمت‌الهی، و. (1393). بررسی ارتباط بین تصویر بدنی و عزت‌نفس با سازگاری زناشویی در کارمندان زن دانشگاه علوم پزشکی کرمان. مجله بهداشت و توسعه، 3، 314-304.
فلسفی، آ.، و دشت بزرگی، ز. (1398). تأثیر آموزش مثبت‌نگری بر نشخوار فکری, تصویر بدن و رضایت جنسی در زنان با سقط مکرر. آموزش بهداشت و ارتقای سلامت ایران، 7، 210-202.
قربانعلی‌پور، م.، نجفی، م.، و نسیمی، م. (۱۳۹۳). اثربخشی واقعیت‌درمانی بر شادکامی و امیدواری در زنان مطلقه. فصلنامه مشاوره و روان‌درمانی خانواده، 4، 24-11. 
لطیف‌نژاد رودسری، ر.، کرمی دهکردی، ا.، اسماعیلی، ح.، موسوی‌فر، ن.، و آقامحمدیان شعرباف، ح. ر. (1390). بررسی ارتباط تصویر ذهنی از بدن با سازگاری زناشویی در زنان نابارور. مجله زنان، مامایی و نازایی ایران، 14، 19-9.
محمدی، ف. (1396). اثربخشی برنامه شناختی رفتاری مبتنی بر تصویر بدن بر رضایت و عملکرد جنسی دانشجویان زن متأهل. پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته روانشناسی گرایش علوم تربیتی. دانشگاه تهران.
نامنی، ا.، و نامنی، ا. (۱۳۹۵). بررسی اثربخشی روان‌درمانی گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر باورهای ارتباطی و رضایت زناشویی زنان ناسازگار. پژوهش‌های مشاوره، ۱۵، 43-31.
یوسفی، ر.، عابدین، ع.، تیرگری، ع.، و فتح‌آبادی، ج. (۱۳۸۹). اثربخشی مداخله آموزشی مبتنی بر مدل طرحواره‌ها در ارتقاء رضایت زناشویی. مجله روانشناسی بالینی، 2، 11-1.
 
REFERENCES
Aigbiremhon, I. J., Okonkwo, E. A., & Kalunta, O. G. (2019). Job variables as predictors of marital satisfaction and marital conflict among female bank
 
    employees. Journal of Social Sciences, 4, 28-44.
Alladin A., & Amundson J. (2016). Cognitive hypnotherapy as a transdiagnostic protocol for emotional disorders. International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 64, 147-66.
Alladin, A. (2008). Cognitive Hypnotherapy. Chichester: John Wiley & Sons. [DOI:10.1002/9780470773239].
Alladin, A. (2008). Cognitive hypnotherapy: An integrated approach to the treatment of emotional disorders. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons.
Alladin, A. (2012). Cognitive hypnotherapy: A new vision and strategy for research and practice. American Journal of Clinical Hypnosis, 54, 249-62.
Araoz, D. L. (1985). The New Hypnosis. New York: Bruuner/Mazel.
 
Bali, A., Dhingra, R., & Baru, A. (2010). Marital adjustment of childless couples. Journal of Social Science, 24, 73-76.
Dalton, E. J., Rasmussen, V. N., Classen, C. C., Grumann, M., Palesh, O. G. & Zarcone, J. (2009). Sexual adjustment and body image scale (SABIS): A new measure for breast cancer patients. The Breast Journal, 15, 287- 290.
Eckert, R. M. (2009). Intimacy, libido, depressive symptoms and marital satisfaction in postpartum couple. Unpublished Doctoral Dissertation. Drexel University.
 Eneaa, V., & Dafinoiua, I. (2013). Cognitive Hypnotherapy in Addressing the Posttraumatic Stress Disorder. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 13, 36-40.
Esposito, K., Ciotola, M., Giugliono, F., Bisogni, C., Schisano, B. & Autorino, R. (2007). Association of body weight with sexual function in women. International Journal of Impotence Research, 19, 353-357.
Fett, A. K., Lattimore, P., Roefs, A. & Geschwind, J. A. (2009). Food cue exposure and body image satisfaction: The moderating role of BMI and dietary restraint. Body Image, 6, 14- 18.
Geonet, M., De Sutter, P., &  Zech, E. (2013). Cognitive factors in women hypoactive sexual desire disorder. Sexologies, 22, 9-15.
Golden W. L., Dowd, E. T., & Friedberg, F. (1987). Hypnotherapy: A modern approach. Oxford: Pergamon Press.
Johnson, A. K., Johnson, A. J., Barton, D., & Elkins, G. (2016). Hypnotic Relaxation Therapy and Sexual Function in Postmenopausal Women: Results of a Randomized Clinical Trial. Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 64, 213–224.
Kihlstrom, J.F. (2013). Neuro-Hypnotism: Prospects for Hypnosis and Neuroscience. Cortex, 49, 365-374.
Kilic, E., Taycan, O., Belli, A.K., & Ozmen, M. (2007). The effect of permanent ostomy on boby image, self-esteem, marital adjustment, and sexual functioning Turk. Turk Psikiyatri Derg, 18, 302-310.
Kirsch I, Montgomery G, & Sapirstein G. (2005). Hypnosis as an adjunct to cognitive-behavioral psychotherapy: A meta-analysis.Consulting and Clinical Psychology. Journal of Clinical and Experimental Hypnosis, 63, 214-20.
Lazarus, A. A. (2008). A multimodal framework for clinical hypnosis. In: Alladin A, Editor. Cognitive hypnotherapy: An integrated approach to the treatment of emotional disorders. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons.
Littleton, H. L., Axsom, D. & pury, C. L. S. (2005). A development of body image concern inventory. Behaviour Research and Therapy, 43, 224-241.
Masheb R. M., Kerns, R. D., Lozano, C., Minkin, M. J., & Richman, S. (2009). A randomized clinical trial for women with vulvodynia: Cognitive-behavioral therapy vs. supportive psychotherapy. Pain, 141, 31-40.
Meltzer, A. L. & McNulty, J. K. (2010). Body image and marital satisfaction: Evidence for the mediating role of sexual frequency and sexual satisfaction. Journal of Family Psychology, 24, 156-169.
Pourhamidi, M., Sarvghad, S., Baghouli, H., & Rezai, A. (2019). The Effectiveness of Cognitive Behavioral Hypnotherapy on Reducing Anxiety Symptoms and Improving the Quality of Life of First Period High School Male Students with Test Anxiety. Report of Health Care, 5, 54-63.
Safak Ozturk, C., & Arkar, H. (2017). Effect of Cognitive Behavioral Therapy on Sexual Satisfaction, Marital Adjustment, and Levels of Depression and Anxiety Symptoms in Couples with Vaginismus. Turk Psikiyatri Dergisi, 28, 42-57.
Siddiqui, N. (2007). Cognitive Behaviour therapy and hypnosis. Available at:http://www: Nadim. Siddiqui.com
Simpson, S. (2005). Cognitive Behaviour therapy clinical hypnisis. Available at:http.www:cognitive-hypnoshs.co.uk.
Starc, A. (2019). Clinical Hypnosis and Female Sexual Dysfunction: A Case Report. Journal of Applied Health Sciences, 5, 105-111.
Ter Kuile, M. M., Both, S., & van Lankveld, J. J. (2010). Cognitive behavioral therapy for sexual dysfunctions in women. Psychiatric Clinics of North America, 33, 595-610.
Tomas, J. H. (2006). The effects of hypnotic ego strengting on self- esteem. A thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of master of arts in education, Washington State University College of Education.
Tosi, D.J., & Baisden, B.S. (2008). Cognitive-experiential therapy and hypnosis. Clinical hypnosis: A multidisciplinary approach. In: Alladin A, editor. Cognitive Hypnotherapy: An Integrated Approach to the Treatment of Emotional Disorders. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons.
Van den Brink, F., Smeets, M. A. M., Hessen, D. J., & Woertman, L. (2015). Positive Body Image and Sexual Functioning in Dutch Female University Students: The Role of Adult Romantic Attachment. Archives of Sexul Behavior, 31, 11-23.
Veale, D. (2004). Advances in a cognitive behavioural model of Body Dysmorphic Disorder. Body Image, 1, 113-125.
Veale, D., & Neziroglu, F. (2010). Body Dysmorphic Disorder: A treatment manual. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons.
Walsh, B. J. (2008). Hypnotic Alteration of Body Image in the Eating Disordered. American Journal of Clinical Hypnosis, 50, 4- 17.
Woertman, L., & Van Den Brink, F. (2012). Body image and female sexual functioning and behavior: A review. The
    Journal of Sex Research, 49, 184- 211.
Yapko, M. D. (2012). An introduction to the practice of clinical hypnosis. Abingdon: Routledge.